Nederlandse bedrijven pompen geld in AI, maar merendeel verdient dit nog niet terug
Nederlandse organisaties doen grote AI-investeringen, maar hebben moeite om die investeringen om te zetten in meetbare resultaten. Dat blijkt uit de derde editie van de Enterprise AI Maturity Index 2026 van ServiceNow. De focus van Nederlandse organisaties lijkt op dit moment vooral te liggen op het op orde krijgen van de basis van governance, databeheer en transparantie, zodat (agentic) AI-oplossingen op termijn succesvol kunnen worden geïmplementeerd.
Nederlandse organisaties scoren 48/100 op algemene AI-volwassenheid. Dit is weliswaar een stijging in vergelijking met de score van 34 vorig jaar, maar tegelijkertijd de laagste score in de hele EMEA-regio. Waar de scores voor leiderschap, visie en strategie uitkomen op 55, blijft de score voor AI-gedreven werkprocessen achter met 38.
Deze uitkomst staat voor een bredere, internationale tendens. In de hele EMEA-regio scoren AI-gedreven werkprocessen het slechtst. Met andere woorden: organisaties weten steeds beter wat ze met AI willen bereiken, maar een groot deel vindt het lastig om AI onderdeel te maken van de dagelijkse werkzaamheden. Het opbouwen van de basis met de juiste gegevens, regelgeving en workflows blijft een belangrijke barrière om AI daadwerkelijk op te kunnen schalen binnen de organisatie.
Alex Azzopardi, VP Nederland bij ServiceNow: “De ambities zijn groot in Nederland. De uitdaging zit hem dan ook niet in toewijding, maar in het koppelen van die toewijding aan de operationele infrastructuur waardoor AI binnen de hele organisatie gaat werken. Veel Nederlandse organisaties zijn met AI begonnen omdat ze al vroeg de noodzaak hiervan inzagen. Nu zien we het besef ontstaan dat de basis op orde moet zijn om de stap naar AI-volwassenheid te kunnen zetten.”
Veel Nederlandse organisaties zitten op dit moment nog in een pilot- of experimenteerfase met agentic AI: 39%. Een even grote groep zet al wel agents in binnen de dagelijkse werkzaamheden, maar hierbij draait het om agents die individuele werknemers ondersteunen. Eén op de tien Nederlandse organisaties heeft AI-agents in huis die ondersteunen op functieniveau in plaats van individueel niveau.
Nederland lijkt aan de vooravond te staan van een grootschalige inzet van agentic AI. De ambities zijn groot: zo is 19% van plan om binnen nu en twee jaar agentic AI in te gaan zetten om autonome workflows te creëren (tegen 5% die dat op dit moment al doet).
AI groeit snel uit tot de belangrijkste investeringsprioriteit voor organisaties in Nederland. De uitgaven aan AI zijn in Nederland met 127% gestegen ten opzichte van afgelopen jaar en naar verwachting zal 19,3% van het IT-budget in 2027 aan AI worden besteed. Dit beeld zien we in de hele EMEA-regio, met een stijging aan AI-uitgaven van 113% ten opzichte van een jaar geleden en het verwachte aandeel van 20,1% van het totale IT-budget dat besteed zal worden aan AI in 2027. Deze stijgende investeringen maken de noodzaak voor concrete resultaten alleen maar groter: uiteindelijk moeten AI-investeringen rendabel worden.
Vier kloven
Het onderzoek toont vier gebieden waarop organisaties tegen grenzen aanlopen als ze willen opschalen met AI.
Nederlandse organisaties scoren 48/100 op algemene AI-volwassenheid. Dit is weliswaar een stijging in vergelijking met de score van 34 vorig jaar, maar tegelijkertijd de laagste score in de hele EMEA-regio. Waar de scores voor leiderschap, visie en strategie uitkomen op 55, blijft de score voor AI-gedreven werkprocessen achter met 38.
Deze uitkomst staat voor een bredere, internationale tendens. In de hele EMEA-regio scoren AI-gedreven werkprocessen het slechtst. Met andere woorden: organisaties weten steeds beter wat ze met AI willen bereiken, maar een groot deel vindt het lastig om AI onderdeel te maken van de dagelijkse werkzaamheden. Het opbouwen van de basis met de juiste gegevens, regelgeving en workflows blijft een belangrijke barrière om AI daadwerkelijk op te kunnen schalen binnen de organisatie.
Alex Azzopardi, VP Nederland bij ServiceNow: “De ambities zijn groot in Nederland. De uitdaging zit hem dan ook niet in toewijding, maar in het koppelen van die toewijding aan de operationele infrastructuur waardoor AI binnen de hele organisatie gaat werken. Veel Nederlandse organisaties zijn met AI begonnen omdat ze al vroeg de noodzaak hiervan inzagen. Nu zien we het besef ontstaan dat de basis op orde moet zijn om de stap naar AI-volwassenheid te kunnen zetten.”
Veel Nederlandse organisaties zitten op dit moment nog in een pilot- of experimenteerfase met agentic AI: 39%. Een even grote groep zet al wel agents in binnen de dagelijkse werkzaamheden, maar hierbij draait het om agents die individuele werknemers ondersteunen. Eén op de tien Nederlandse organisaties heeft AI-agents in huis die ondersteunen op functieniveau in plaats van individueel niveau.
Nederland lijkt aan de vooravond te staan van een grootschalige inzet van agentic AI. De ambities zijn groot: zo is 19% van plan om binnen nu en twee jaar agentic AI in te gaan zetten om autonome workflows te creëren (tegen 5% die dat op dit moment al doet).
AI groeit snel uit tot de belangrijkste investeringsprioriteit voor organisaties in Nederland. De uitgaven aan AI zijn in Nederland met 127% gestegen ten opzichte van afgelopen jaar en naar verwachting zal 19,3% van het IT-budget in 2027 aan AI worden besteed. Dit beeld zien we in de hele EMEA-regio, met een stijging aan AI-uitgaven van 113% ten opzichte van een jaar geleden en het verwachte aandeel van 20,1% van het totale IT-budget dat besteed zal worden aan AI in 2027. Deze stijgende investeringen maken de noodzaak voor concrete resultaten alleen maar groter: uiteindelijk moeten AI-investeringen rendabel worden.
Vier kloven
Het onderzoek toont vier gebieden waarop organisaties tegen grenzen aanlopen als ze willen opschalen met AI.
-
Bruikbare data: 73% van de leidinggevenden in de EMEA-regio (76% in Nederland) noemt onvolledige data, toegang en beheer als belangrijk obstakel – de grootste belemmering voor het opschalen van AI.
-
Regelgeving en testen: Slechts 19% van de organisaties in de EMEA-regio (21% in Nederland) heeft processen rondom AI-testen, audits en risicoanalyses opgezet, waarmee voor deze organisaties governance de voorwaardes schept om met vertrouwen te kunnen schalen.
-
Legacy-systemen: Maar 15% van de organisaties in de EMEA-regio (13% in Nederland) heeft legacy-systemen vervangen door geïntegreerde platforms, waardoor AI nog vaak moet werken met gefragmenteerde werkprocessen in silo’s.
-
Autonome werkprocessen: 57% van de EMEA-organisaties gebruikt agentic AI (53% in Nederland), maar slechts 9% (in Nederland zelfs maar 5%) zet het in om autonome werkprocessen te maken – AI ondersteunt werknemers op taakniveau, maar verandert de manier van werken nog niet.
Governance basis van succesvolle inzet van AI
De meeste organisaties hebben moeite om rendement te halen uit AI. Slechts 21% heeft de code gekraakt – en de oplossing ligt niet in het verhogen van uitgaven.
Het verschil is volwassenheid in governance. De organisaties die de meeste omzet uit AI halen (164% aan ROI nu, 199% binnen twee jaar) zijn dezelfde die de meest volwassen governance, databeheer en risico-controle hebben. Ze zijn vijf keer productiever, 2,6 keer beter in het opschalen van AI en 2,5 keer sterker in risicobeheersing.
Dit maakt korte metten met de aanname dat governance innovatie zou vertragen. Sterker nog, het tegenovergestelde is waar: volwassen governance maakt het voor deze organisaties mogelijk om met vertrouwen op te schalen en sneller te kunnen handelen dan andere organisaties.
Dit geldt ook voor de Nederlandse markt: voldoen aan de EU AI Act en nationale regelgeving en compliance kaders zorgen voor een gezonde basis waarbinnen veilig en verantwoord opgeschaald kan worden. Organisaties die hun governance goed op orde hebben, zijn hiermee in het voordeel ten opzichte van de concurrentie.
De meeste organisaties hebben moeite om rendement te halen uit AI. Slechts 21% heeft de code gekraakt – en de oplossing ligt niet in het verhogen van uitgaven.
Het verschil is volwassenheid in governance. De organisaties die de meeste omzet uit AI halen (164% aan ROI nu, 199% binnen twee jaar) zijn dezelfde die de meest volwassen governance, databeheer en risico-controle hebben. Ze zijn vijf keer productiever, 2,6 keer beter in het opschalen van AI en 2,5 keer sterker in risicobeheersing.
Dit maakt korte metten met de aanname dat governance innovatie zou vertragen. Sterker nog, het tegenovergestelde is waar: volwassen governance maakt het voor deze organisaties mogelijk om met vertrouwen op te schalen en sneller te kunnen handelen dan andere organisaties.
Dit geldt ook voor de Nederlandse markt: voldoen aan de EU AI Act en nationale regelgeving en compliance kaders zorgen voor een gezonde basis waarbinnen veilig en verantwoord opgeschaald kan worden. Organisaties die hun governance goed op orde hebben, zijn hiermee in het voordeel ten opzichte van de concurrentie.
Meer over
Lees ook
Vijf dataprioriteiten voor succesvolle agentic AI
Er vindt momenteel een duidelijke verschuiving binnen agentic AI plaats. Voorheen was er vooral aandacht voor nieuwe AI-capaciteiten, maar nu gaat het voornamelijk over betrouwbaarheid, toepasbaarheid en rendement op investeringen. Uit verschillende rapporten blijkt dat AI voor veel organisaties nog niet aan de verwachtingen voldoet. Onderzoek van1
Niet AI moet op de rem, maar onze controle moet versnellen
Van AI-modellen die tijdens veiligheidstests buiten hun afgebakende omgeving terechtkomen tot oproepen om de ontwikkeling van de meest geavanceerde AI bewust te vertragen: de signalen worden steeds luider. Zelfs de mensen die de krachtigste AI-systemen bouwen, maken zich zorgen over het tempo waarin de technologie zich ontwikkelt.
Culture Amp voegt ontbrekende context toe aan AI met culture intelligence, rechtstreeks in de tools die leiders dagelijks gebruiken
Culture Amp, het toonaangevende platform voor employee experience, maakt het kernplatform, waaronder Engage en Perform, rechtstreeks beschikbaar binnen de AI-assistenten en tools waarmee leidinggevenden dagelijks werken.